Gülşehir ilçe merkezinin hemen girişinde, bir peribacasının içine ustalıkla oyulmuş olan St. Jean Kilisesi, Kapadokya'nın kaya mimarisi dünyasında kendine özgü bir yer edinmiştir. Yöre halkı tarafından 'Karşı Kilise' adıyla da bilinen yapı, Vaftizci Yahya'ya ithaf edilmiş olup kitabesindeki bilgiye göre 1212 yılında inşa edilmiştir. Bizans sanatının Anadolu'daki izlerini en yoğun biçimde taşıyan kiliselerden biri olma özelliğini bugün de korumaktadır.
Kilisenin en dikkat çekici özelliği, iki katlı yapısıyla Kapadokya kaya kiliseleri arasında oldukça nadir görülen bir mimari düzeni yansıtmasıdır. Alt kat, tek apsisli ve haç planlı bir şemaya sahip olup duvarlarında kırmızı aşı boyasıyla işlenmiş geometrik ve bitkisel motifler, stilize hayvan figürleri ve haç tasvirleri göze çarpmaktadır. Bu katta ayrıca önemli din adamlarına ait olduğu düşünülen mezar odaları, su sarnıcı ve bağlantı tünelleri de yer almaktadır. Yapının bu bölümü, alt kattaki kilisenin üst kata kıyasla daha erken bir döneme ait olduğuna işaret etmektedir.
Üst kata çıkıldığında ise Kapadokya'nın en iyi korunmuş fresk programlarından biriyle yüz yüze gelinmektedir. 13. yüzyıla tarihlenen bu duvar resimleri, İncil'den alınan çeşitli sahneleri, aziz tasvirlerini ve geometrik bezeme motiflerini turuncu ile kırmızı tonların hâkim olduğu zengin bir renk paleti eşliğinde sunmaktadır. Batı duvarında cehennem ve mahşer sahneleri görülürken hemen üstünde Aziz George ve Aziz Teodor'un yılanı öldürdüğü etkileyici bir kompozisyon dikkat çekmektedir. Bu fresk zenginliği, kilisenin döneminin önemli bir sanat merkezi olarak işlev gördüğünü açıkça ortaya koymaktadır.
Kilise, 1995 yılında kapsamlı bir restorasyon sürecinden geçmiştir. Yapının tarihsel süreçte yangın, nem, su baskını ve insan eliyle gerçekleşen tahribatlara maruz kaldığı bilinmektedir; buna karşın fresklerin büyük bölümü günümüze şaşırtıcı bir bütünlükle ulaşabilmiştir. Orijinal taş merdivenin zamanla aşınarak yok olmasının ardından üst kata erişim günümüzde yapıya sonradan eklenen bir merdivenle sağlanmaktadır.
Ziyaret Bilgileri
St. Jean Kilisesi haftanın her günü 08:00 - 17:00 saatleri arasında ziyaretçilere açıktır. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın resmi listesine göre giriş ücreti 3 Euro olup MüzeKart sahipleri ücretsiz olarak yararlanabilmektedir. Kilise, Nevşehir'den Gülşehir'e giden ana yol üzerinde, ilçe girişinde sol tarafta konumlanmakta; yaklaşık 500 metrelik tabelalı bir yol ziyaretçileri önünde park alanı bulunan yapıya kadar ulaştırmaktadır. Hemen yakın çevresinde freskten yoksun iki kaya oyma kilise daha bulunmakla birlikte Açıksaray Ören Yeri de bu güzergâh üzerindeki bir diğer önemli duraktır.