Ürgüp'ün yalnızca 6 kilometre güneyinde, zamanın neredeyse hiç dokunmadığı bir köy uzanır: Mustafapaşa. Eski adıyla Sinasos olan bu yerleşim, Kapadokya'nın en iyi korunmuş Rum köyleri arasında gösterilmekte ve 2021 yılında Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü tarafından 'En İyi Turizm Köyleri' listesine alınmaktadır. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın koruma şemsiyesi altındaki bu köy, bölgenin turistik merkezlerinden uzak, sessiz ve derin bir atmosfer sunmaktadır.
Mustafapaşa'nın sokakları, 18. ve 19. yüzyıldan kalma taş konakların cephe süslemeleriyle adeta açık hava müzesine dönmüş durumdadır. Osmanlı ve Rum mimari anlayışını bir arada yansıtan bu yapılar; ahşap kapıları, kemerli pencereleri ve ince taş işçilikleriyle geçmişin zenginliğini bugüne taşımaktadır. Arnavut kaldırımlı daracık sokaklarda yürürken köyün ruhunu derinden hissetmek mümkündür.
Köyün Tarihsel Katmanları
1729 yılında inşa edilen Konstantin ve Helena Kilisesi, köyün en köklü yapılarından biridir. Bazilikal planlı, üç nefli bu kilise, Sinasoslu Rumların toplumsal ve dinî yaşamının merkezinde yer almıştır. Giriş kapısındaki sekiz satırlık Yunanca yazıt, yapının tarihsel derinliğini gözler önüne sermektedir. Manastır Vadisi'nde yükselen Aziz Nikolas Manastırı ise şadırvan şeklindeki tarihi çeşmesi ve köy halkı için taşıdığı derin anlamla ayrı bir yere sahiptir.
Köyün en görkemli Osmanlı eseri olan Mehmet Şakir Paşa Medresesi, 1899 yılında Mısırlı Mehmet Şakir Paşa tarafından yaptırılmıştır. Selçuklu ve Beylikler dönemine özgü taş oyma bezeme anlayışını Barok-Rokoko etkisiyle harmanlayan taç kapısı, bölgedeki taş ustalarının bir şaheseri niteliğindedir. Yapı bugün Kapadokya Üniversitesi'nin eğitim binası olarak işlev görmektedir.
Keşif Noktaları
Mustafapaşa'da yürüyerek keşfedilmeyi bekleyen pek çok nokta bulunmaktadır. Köyün doğusunda yer alan Aziz Vasilyos Kilisesi, 19. yüzyıldan kalma ikonografik sahneleriyle dikkat çekmektedir. Sağ duvarındaki Hz. İsa, Hz. Meryem ve Vaftizci Yahya'yı betimleyen 'Deesis' sahnesi ziyaretçileri derinden etkilemektedir. 1892 yılında inşa edilen Haralambos Sultanidis Konağı ise konak olarak tasarlanmış olmasına karşın yıllar içinde misafirhane, sosyal faaliyet alanı ve ilkokul olarak da kullanılmıştır.
- Konstantin ve Helena Kilisesi (1729)
- Aziz Nikolas Manastırı ve Manastır Vadisi
- Mehmet Şakir Paşa Medresesi (1899)
- Aziz Vasilyos Kilisesi
- Haralambos Sultanidis Konağı (1892)
- Arnavut kaldırımlı tarihi sokaklar
- Golgoli Tepesi ve Manastır Vadisi manzarası
Fotoğraf ve Kültür Deneyimi
Mustafapaşa, yalnızca tarih meraklıları için değil, fotoğraf tutkunları için de eşsiz bir zemin sunmaktadır. Taş konakların cephe süslemeleri, dar sokakların perspektifi ve kilise avlularındaki ışık oyunları, her karede farklı bir hikâye anlatmaktadır. Sabahın erken saatlerinde köyde dolaşmak, sakin atmosferi en saf haliyle deneyimlemenin en iyi yolu olarak öne çıkmaktadır.
Köy, Kapadokya Sanat ve Tarih Müzesi'ne de ev sahipliği yapmaktadır. 150 yıllık restore edilmiş bir konakta yer alan bu müze, bölgenin geçmişine dair önemli bir pencere sunmaktadır. Müze ziyaretinden önce açık olup olmadığının teyit edilmesi tavsiye edilmektedir. Köyün geneline yarım günden bir güne kadar zaman ayırmak, Mustafapaşa'yı hakkıyla tanımak için yeterlidir.